Renowacja turystycznych szlaków spacerowych

Jacek Łeszega

 

 

Renowacja starych i tworzenie nowych szlaków turystycznych

 

 

Po moim powrocie do Ustrzyk Dolnych z Leska w 2015 roku decyzja była konkretna – renowacja wszystkich szlaków spacerowych oraz powstanie nowych w myśl hasła – Miasto i gmina Ustrzyki Dolne przyjazne turystom.

W moich planach zawsze istniała koncepcja, aby utworzone z prawdziwego zdarzenia centrum turystyki opiekowało się całkowicie szlakami: zajmowało się odnawianiem, koszeniem, przygotowywaniem nowej infrastruktury turystycznej itd.

Już w roku 2015 podjąłem się Akcji Sprzątania Szlaków Spacerowych, która rozrosła się i przynosi zamierzony efekt. Akcja poszła w eter i świadomość jest coraz większa. Coraz mniej śmieci spotyka się na szlakach – www.cit.ustrzyki-dolne.pl, zakładka Sprzątanie szlaków spacerowych. Akcja ta prowadzona jest przez lata 2015, 2016, 2017, 2018 i będzie kontynuowana w latach następnych.

Od 2016 roku trwa systematyczna renowacja turystycznych szlaków spacerowych na terenie Ustrzyk Dolnych i w wielu miejscach na Kamiennej Laworcie, Małym Królu, Holicy, Gromadzyniu, Orliku. Skromne środki finansowe na szlaki były w 2016 roku.
W roku 2017 dzięki utworzeniu dwóch szlaków: „Szlaku Kolonizacji Józefińskiej”, zakładka „Szlak Kolonizacji Józefińskiej - działania” i „Szlaku Naftowego – jak to z ropą drzewiej bywało”, zakładka „Szlak Naftowy – jak to z ropą drzewiej bywało – działania” doszło do nasilenia prac renowacyjnych, odnawiania cmentarzy i szykowania miejsc pod następne prace przy szlakach. Uzyskano dużo środków pozabudżetowych z wielu źródeł finansowania.

Rok 2018 to przede wszystkim przełom: oddelegowanie przez burmistrza Ustrzyk Dolnych do BCTiP fachowca z umiejętnościami i papierami do pracy z piłą i kosiarką, później drugiej osoby do pomocy, odpowiedni budżet na renowację i dzięki temu można powiedzieć o prawdziwej renowacji szlaków i udostępnianiu miejsc zabytkowych oraz turystycznych do zwiedzania. Do tego doszła duża kwota uzyskanych finansowych środków zewnętrznych i mamy efekt, jaki był zamierzony w planach.

Jako przewodnik turystyczny znam teren i historię tych miejsc, dziedzictwo kulturowei możliwości rozwoju turystycznego ustrzyckiej gminy, zatem koncepcje oparte były na wiedzy, znajomości terenu, historii i własnych umiejętnościach.

 

Przedstawiam teraz opisy oraz zdjęcia chronologicznie poukładane związane z renowacją i tworzeniem szlaków.

Dlatego też pierwszą koncepcją powstania nowej infrastruktury turystycznej było utworzenie Szlaku Kolonizacji Józefińskiej. Trudny temat, bo zostało niewiele z osadnictwa niemieckiego. Włożono bardzo dużo pracy, aby utworzyć ten szlak, doprowadzić do odczyszczenia zaniedbane cmentarze, jak ostatnie miejsca po osadnikach. Trzeba było zdobyć pieniądze z zewnątrz i to się udało m. in. z Ambasady Niemieckiej w Warszawie oraz programu X Działaj Lokalnie 2017. Wykonano prace na cmentarzach w Bandrowie, Stebniku, Krościenku i Brzegach Dolnych, powstały tablice informacyjne, słupy z kierunkowskazami. W 2018 roku wykonano ogrodzenie na cmentarzu ewangelickim w Brzegach Dolnych, zakładka „Szlak Kolonizacji Józefińskiej” – działania.

Wydany został folder – zakładka Wydawnictwa BCTiP i KSTK, opis umieszczony na www.visitustrzyki.pl, www.cit.ustrzyki-dolne.pl zakładka Szlak Kolonizacji Józefińskiej – historia osadnictwa niemieckiego w Bieszczadach, a w Izbie Regionalnej powstał dział osadnictwa niemieckiego, która zaczęła funkcjonowanie w 2017 roku. Uroczyste otwarcie Izby Regionalnej oraz Działu osadnictwa niemieckiego nastąpiło podczas Karpackiego Jarmarku Turystycznego. W 2017 roku doszło do powstania „Szlaku Naftowego – jak to z ropą drzewiej bywało”, gdzie wykonano folder - zakładka Wydawnictwa BCTiP i KSTK, opis umieszczony na www.visitustrzyki.pl, www.cit.ustrzyki-dolne.pl zakładka Szlak Naftowy – jak to z ropą drzewiej bywało oraz historia kopalnictwa ropy naftowej w Bieszczadach i Górach Sanocko - Turczańskich”, na trasie szlaku wykonano tablice informacyjne, słupy z kierunkowskazami oraz przygotowano wstępnie Minimuzeum Kopalnictwa Ropy Naftowej. Trzeba było zdobyć pieniądze z zewnątrz i to się udało m. in. z Fundacji PGNiG z Warszawy. W Izbie Regionalnej powstał Dział kopalnictwa ropy naftowej. W 2018 roku oddano całkowicie do użytku Minimuzeum Kopalnictwa Ropy Naftowej w Brzegach Dolnych - zakładka Szlak Naftowy – działania.

Obydwa szlaki będą rozwijane, uzupełniane i utrzymywane w odpowiednim stanie.

 

W tym roku 2018 pierwsze pokazane zdjęcia z prac renowacyjnych są z miesiąca kwietnia, kiedy ze względu na pogodę można było wejść już z pracami na szlaki. Dwa razy do roku sprawdzane są szlaki pod względem zniszczenia i ewentualnych napraw (przynajmniej ja tak to robię).

Dla przykładu zdjęcia z 2015 roku z obchodu szlaku czerwonego.

 

 

W dniu 4 kwietnia br. przeszedłem trasę szlaku czerwonego i zielonego, aby dokonać konkretnego rozeznania w sprawie renowacji naszych szlaków. Widać wyraźnie, że wymagają one bardzo dużych zmian, które zostały podjęte przeze mnie, aby Ustrzyki Dolne były przyjazne dla turystów.

 

 

Ponowne przejście dokonano 11 kwietnia.

 

 

23 kwietnia wspólnie z Franciszkiem Adamczykiem przeszliśmy trasy z Ustjanowej na Małego Króla w celu przygotowania i wykonania szlaku łącznikowego zielonego.

 

 

W maju podjęte zostały prace przy koszeniu oraz wycinaniu krzaków na zielonym szlaku. Ogrom wykonanej pracy pokazuje jak teraz wygląda szlak po takich pracach. Nikt, nigdy wcześniej nie podjął się takiego zadania.

Sam brałem udział przy tych pracach, jak przy wielu innych.

 

 

 

Dzięki ważnej decyzji burmistrza uzyskaliśmy miejsce w byłej szkole w Równi, gdzie w pomieszczeniach i na placu mogliśmy wykonywać wiele prac i elementów na szlaki turystyczne, do minimuzeum kopalnictwa, na zapory przeciwczołgowe itd. Zakupiona została kosiarka oraz piła motorowa, które znajdują się na stanie centrum. Zakupiliśmy inny dodatkowy sprzęt, który pozwala wykonywać nam szybko prace.

 

 

Na szlaku czarnym jest kirkut i właśnie tam w dniach między 4 a 8 maja 2018 roku i w dniach 17 - 20 sierpnia 2018 roku wykonaliśmy ogrom pracy, aby udostępnić cmentarz żydowski mieszkańcom i turystom.

 

Dla przypomnienia przedstawiam zdjęcia z 2006 roku (tak to prawda z 2006), kiedy to podjąłem się odczyszczenia tego cmentarza. Zdobyłem środki z Fundacji Batorego i rozpocząłem odzyskiwanie kirkutu. Projekt obejmował wtedy wiele działań, a przede wszystkim odsłanianie cmentarza.

 

 

Atak jeszcze wyglądał cmentarz żydowski w 2017 roku

 

 

Dzięki mojej współpracy z Uniwersytetem Rzeszowskim można było podjąć się odczyszczania kirkutu, bowiem Zakład Karny w Uhercach Mineralnych wspomógł nas współpracując również z Uniwersytetem Rzeszowskim. Było to możliwe dzięki mojemu zaangażowaniu i przeprowadzeniu bezpłatnego wykładu na temat osadnictwa niemieckiego w Instytucie Historii.

 

 

Uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 1 brali udział w pracach porządkowych i odsłonięciu kirkutu

 

 

Doprowadziliśmy w dniach 17 – 20 sierpnia 2018 roku do całkowitego odsłonięcia cmentarza żydowskiego, który jest obiektem zabytkowym.

 

 

Każdego roku trzeba doglądać, wykaszać, sprawdzać jakieś ewentualne zniszczenia i poprawiać, a nie będzie to już wymagało wielkich nakładów. I przede wszystkim Ustrzyki Dolne nie muszą się już wstydzić cmentarza żydowskiego. Dlatego cały czas następowało doglądanie i sprawdzanie stanu szlaków m. in. jeszcze przed całkowitym odsłonięciem kirkutu)

 

 

Prace przy renowacji szlaków objęły wszystkie wzgórza. Podjęliśmy się zmiany słupów i kierunkowskazów na wszystkich szlakach. Prace te będą kontynuowane aż do całkowitej zmiany. Ściągane są kierunkowskazy z drzew i dawane na słupy. Poprawiane są znaki. Co najważniejsze dawane tabliczki informujące o zagrożeniach, zachowaniu bezpieczeństwa na szlakach i kto jest opiekunem, tak aby można było zwrócić się do tej instytucji z różnymi sprawami. Chcemy też zlikwidować dzikie paleniska na szlakach.

 

 

Akcja odczyszczania i renowacji szlaków związana była też z tworzeniem Szlaku Umocnień Obronnych i Pomników Przeszłości oraz Korony Ustrzyckich Gór – zakładki tych szlaków.

 

 

Następnym działaniem był poprawa stanu szlaku żółtego na Gromadzyniu przy zejściu do ulicy Jasień. Tutaj wykonaliśmy poręcze, mostki i zabezpieczyliśmy odpowiednio teren. Wymienione zostały zniszczone słupy oraz kierunkowskazy.

Wymienione zostały stare słupy naprzeciw sanktuarium na ulicy Jasień.

 

 

Wykonałem jeszcze jedno przejście z Ustjanowej na Małego Króla

 

 

Wykonaliśmy łącznik z Małego Króla do Ustjanowej. Związany on jest przede wszystkim z Koroną Ustrzyckich Gór.

 

 

W dniu 15 października kończyliśmy prace na łączniku z Małego Króla do Ustjanowej. Jeszcze do wykonania ostatnie prace na łączniku, ale mamy w planie jeszcze postawienie tablicy informacyjnej o przyrodzie i krajobrazie. Korona Ustrzyckich Gór to dziedzictwo przyrodnicze i krajobrazowe ustrzyckich gór, dlatego podejmiemy wszystkie inicjatywy w celu ich promocji.

 

 

 

W minionym roku wraz z mieszkańcami Brzegów Dolnych odczyściliśmy cmentarz ewangelicki w Brzegach Dolnych. W tym roku w październiku dokończyliśmy prace, wykonując ogrodzenie dookoła cmentarza, który znajduje się na Szlaku Kolonizacji Józefińskiej.

 

 

 

Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych pracuje intensywnie na miejscu oraz w terenie i udoskonala cały czas turystyczne szlaki spacerowe. Wiele prac wykonano na Gromadzyniu, aby ułatwić turystom zejście żółtym szlakiem do ulicy Jasień i wyjście na szczyt. Szlaki turystyczne, dobrze utrzymane i zagospodarowane w gminie Ustrzyki Dolne są priorytetem Bieszczadzkiego Centrum Turystyki i Promocji.

 

 

 

Oprócz renowacyjnych prac na szlakach udoskonalamy te, które powstały w 2017 roku. Szlak Naftowy – jak to z ropą drzewiej bywało jest bardzo ważnym szlakiem dziedzictwa kulturowego w gminie Ustrzyki Dolne. W miejscach gdzie są tablice oraz słupy z kierunkowskazami zostaną ustawione w roku 2019 ławostoły, przygotowane miejsca na rowery, czy też kosze na śmieci. Odpowiednio też zabezpieczamy miejsca dojściowe do tablic informacyjnych jak w przypadku Leszczowatego.

 

 

 

 

 

Trwają prace na Małym Królu, które mają doprowadzić do uporządkowania wejścia na Małego Króla i zejścia do ulicy Rzecznej. Przygotowane zostały poręcze, które będą jeszcze w innych punktach na szlaku czerwonym. Prace potrwają jeszcze jakiś czas, bowiem trzeba będzie wykonać oprócz pozostałych elementów poręczowych, ławostół oraz w niektórych miejscach schodki. Konieczne prace to zabezpieczenie odpowiednimi środkami elementów drewnianych, ale to jeszcze nie teraz, bowiem przemieszcza się naszymi trasami sporo turystów i byłoby to niebezpieczne oraz niewygodne.

 

 

 

Równocześnie dalsze prace postępują na Małym Królu, które ułatwiają zejście ze szczytu i podejście na Małego Króla. Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych doprowadzi do całkowitej renowacji wszystkich turystycznych szlaków spacerowych, a w zamiarze są nowe, jak Szlak Budowli i Pomników Sakralnych czy rozwijanie i rozbudowa nowo utworzonych w latach 2017 i 2018.

 

 

 

Przy „znośnych jeszcze warunkach atmosferycznych” wykonujemy dalsze prace na szlakach spacerowych, tj. m. in. na zielonym szlaku łącznikowym, gdzie wykonaliśmy schodki i poręcze przy wejściu z drogi zrywkowej na szlak oraz na Szlaku Naftowym – jak to z ropą drzewiej bywało i Szlaku Kolonizacji Józefińskiej, gdzie zabezpieczone zostały impregnatem ochronnym wszystkie słupy.

 

Kategoria: